Religieuze identiteitsontwikkeling van jongeren

A.R. (Anne-Marije) de Bruin

Onderwijsadviseur

Telefoon:
06-22852978 06-22852978
LinkedIn:

Anne-Marije (A.R.) de Bruin-Wassinkmaat MSC doet onderzoek naar de religieuze identiteit en de religieuze identiteitsontwikkeling van jongeren die in een reformatorische context zijn opgegroeid. In dit onderzoek werkt Driestar educatief samen met de Protestantse Theologische Universiteit.

Het doel van dit onderzoek is om meer inzicht te krijgen in de religieuze identiteitsontwikkeling van jongeren die een reformatorische opvoeding hebben gehad, vanuit het perspectief van deze jongeren zelf. In het onderzoek verkennen we het proces van religieuze identiteits-exploratie en commitment: belangrijke elementen in religieuze identiteitsontwikkeling. Ook verkennen we hoe de context, zogenaamde ‘identity agents’ en andere contextuele factoren, jongeren beïnvloeden in hun identiteitsconstructie.

Hoofdvraag:

Hoe percipiëren jongeren die opgegroeid zijn in een reformatorische context in Nederland hun religieuze identiteit en religieuze identiteitsontwikkeling?

Deelvragen:

  • Hoe conceptualiseren en onderzoeken studies naar religieuze identiteitsontwikkeling van strenggelovige jongeren religieuze identiteitsontwikkeling?
  • Hoe percipiëren jongeren die reformatorisch zijn opgevoed hun religieuze identiteit?
  • Hoe percipiëren jongeren die reformatorisch zijn opgevoed hun religieuze identiteitsontwikkeling?
  • Hoe percipiëren jongeren die reformatorisch zijn opgevoed de rol van contextuele factoren in hun religieuze identiteitsontwikkeling?

De adolescentie is een cruciale periode in de ontwikkeling van adolescenten. Ze dienen een stabiele identiteit te ontwikkelen die kan fungeren als fundament voor hun hele leven. Religie is belangrijk voor identiteitsontwikkeling van jongeren omdat het overtuigingen, waarden en normen biedt die betekenis en richting kunnen geven aan hun gedrag. Ook draagt religie bij aan samenhang in de identiteit van jongeren, juist als zij levensvragen of identiteitsvragen hebben, bijvoorbeeld over de zin en het doel van hun leven.
In Nederland zijn er verschillende groepen orthodox gelovigen, onder bijvoorbeeld moslims en christenen. Voor deze gelovigen is religie een belangrijk en groot onderdeel van de opvoeding, wat betekent dat het geloof erg bepalend is voor de identiteitsontwikkeling van adolescenten. Adolescenten die reformatorisch opgevoed worden, groeien dan ook op in een context die gekenmerkt wordt door orthodoxe opvattingen en praktijken, maar ook in een context die ook afstand neemt van de bredere, postmoderne samenleving. Tegelijkertijd maken deze jongeren deel uit van deze samenleving en worden ze er in toenemende mate door bepaald. Beide contexten beïnvloeden jongeren en “vragen” wat van jongeren, wat maakt dat het ontwikkelend van een religieuze identiteit een uitdaging kan zijn.
 
Er is weinig tot geen onderzoek gedaan naar adolescenten die opgroeien in reformatorische context en naar hoe zij hun religieuze identiteit construeren en ontwikkelen. Daarom is het nodig om meer kennis te vergaren over deze populatie en hun religieuze identiteitsontwikkeling. Het doel van dit onderzoek is om de religieuze identiteitsontwikkeling van adolescenten die in een reformatorische context zijn opgegroeid te begrijpen en te beschrijven vanuit het perspectief van deze adolescenten zelf. In onze studie verkennen we processen van religieuze identiteitsexploratie en -betrokkenheid, processen die centraal staan ​​in de ontwikkeling van religieuze identiteit. We onderzoeken ook hoe de context – bepalende personen, zogenaamde 'identity agents’, en andere contextuele factoren - de ontwikkeling van religieuze identiteit beïnvloedt.
 
In ons kwalitatief onderzoek doen we diepte-interviews met 18 adolescenten die reformatorisch zijn opgevoed en die zichzelf op het moment van de interviews identificeren als a) reformatorisch; b) niet meer reformatorisch, maar christelijk/”ik weet niet precies hoe ik mezelf moet identificeren”; en c) niet-religieus. Onze interviews hebben een verhalend element, wat betekent dat adolescenten retrospectief reflecteren op hun religieuze identiteit en religieuze identiteitsontwikkeling. Om het vertellen van hun verhaal te stimuleren, gebruiken we visuele methoden, zoals foto's.
 
Dit onderzoek kan bijdragen aan theorievorming met betrekking tot religieuze identiteitsontwikkeling, vanuit een kwalitatief-empirisch perspectief. Verder kan het (professionele) opvoeders informeren die als 'identity agents' betrokken zijn bij het begeleiden van adolescenten in hun religieuze identiteitsontwikkeling, bijvoorbeeld in school, kerk en gezin. Ten slotte kan het onderzoek, vanwege de kritische geluiden over adolescenten die opgroeien in monoreligieuze contexten, een meer evidence-based en realistisch beeld geven van jongeren die reformatorisch opgevoed zijn.

Anne-Marije de Bruin-Wassinkmaat, Jos de Kock, Elsbeth Visser-Vogel, Cok Bakker & Marcel Barnard (2019) Being Young and Strictly Religious: A Review of the Literature on the Religious Identity Development of Strictly Religious Adolescents, Identity, 19:1, 62-79, DOI: 10.1080/15283488.2019.1566067