Religieuze diversiteit en orthodox-christelijk onderwijs

J.J. (Hanna) Markus

Basisdocent en onderzoeker

Telefoon:
0182-760367 0182-760367
LinkedIn:

Orthodox-christelijke scholen zijn vanuit een specifieke levensovertuiging opgericht en vormgegeven. Dat leidt regelmatig – zowel van binnenuit als van buitenaf – tot vragen over wat dit betekent voor hoe leerlingen in een samenleving vol diversiteit, hun plek innemen.

Hanna (J.J.) Markus MA onderzoekt hoe leraren hun werk op een orthodox-christelijke school motiveren, hoe zij in hun onderwijs omgaan met de religieuze diversiteit (terwijl de schoolpopulatie relatief homogeen is), en hoe zij in het bijzonder religieuze tolerantie waarderen en hanteren als opvoedingsdoel.

Hiervoor zijn zestien leraren uit groep 6 en 7 van verschillende reformatorische, gereformeerde en protestants-christelijke scholen uitgebreid geïnterviewd. Dit onderzoek wordt verwerkt in een dissertatie waarop Hanna medio 2018 hoopt te promoveren.

Bij Driestar educatief richt Hanna zich op alles wat met religieuze en culture diversiteit te maken heeft en werkt ze voor de master Christian Education
 

Orthodox-christelijke scholen in een diverse samenleving

Op een groot deel van de orthodox-christelijke scholen is de leerlingenpopulatie relatief homogeen: de meeste leerlingen hebben een vergelijkbare religieuze en culturele achtergrond. Bovendien hebben de leraren van deze kinderen dezelfde achtergrond en willen zij hun leerlingen graag opvoeden in het christelijk geloof.

De samenleving is echter divers: er heersen allerlei ideeën over wat waar en goed is, en er zijn veel verschillende levensbeschouwingen. Als leraar heb je de taak om leerlingen zo goed mogelijk toe te rusten om op een verantwoorde manier een plek in deze samenleving in te nemen.

Als het gaat om burgerschapsvorming is (religieuze) tolerantie een term die vaak opduikt. Het gaat dan om iets als het vermogen om in een liberaal democratische maatschappij samen te leven met mensen uit andere religieuze tradities terwijl je het fundamenteel oneens kunt zijn met hun ideeën.

Onderzoek naar leraren en religieuze tolerantie

Hoe kijken leraren in orthodox-christelijk onderwijs aan tegen religieuze tolerantie? Beschouwen ze het als opvoedingsdoel? En wat doen ze wel of niet in hun lespraktijk om bij leerlingen religieuze tolerantie te stimuleren? Wat motiveert hen eigenlijk om op een orthodox-christelijke school te werken? En wat betekent dat voor hun professionele idealen? En hoe kijken ze zelf aan tegen (religieuze) diversiteit?

Deze vragen spelen een rol in ons onderzoek. We proberen de verschillende ideeën die er onder leraren leven in kaart te brengen. Dat is nodig omdat er relatief weinig onderzoek beschikbaar is waarin een beeld wordt gegeven van monoreligieus onderwijs. De opbrengsten van ons onderzoek kunnen bijdragen aan antwoorden in school- en overheidsbeleid op de vraag hoe orthodox-christelijk onderwijs zich kan verhouden tot een toenemende culturele en religieuze diversiteit in de Nederlandse samenleving. Daarnaast kunnen vanuit het onderzoek aanbevelingen worden gedaan voor leraren (in opleiding) als het gaat om de verhouding tussen de christelijke identiteit, het samenleven met niet-/andersgelovigen, en de taak van de leraar.

PUBLICATIES

Wetenschappelijke publicaties

  • Posterpresentatie 'Teachers in Monoreligious Education and Religious Tolerance as their Educational Goal' voor Religious Education Association, 9 november 2013 (Boston)
  • Presentatie voor Dutch Bible Belt Network, 4 november 2016
  • J.J. Markus, A. de Kock, A. de Muynck, G. D. Bertram-Troost, and M. Barnard. 2017. How cohesion matters: Teachers about their choice to work at an orthodox Protestant school. Journal of School Choice (not yet in print; published online).  https://doi.org/10.1080/15582159.2018.1437313
  • J.J. Markus, A. de Kock, A. de Muynck, G. D. Bertram-Troost, and M. Barnard. 2018. Religious tolerance as an educational goal in orthodox Protestant schools: Exploring the concept and teachers’ tensions. Manuscript submitted for publication. [op te vragen]
  • J.J. Markus, A. de Kock, A. de Muynck, G. D. Bertram-Troost, and M. Barnard. 2018. Stimulating inquisitiveness: Teachers at orthodox Protestant schools about their roles in religious socialization. Manuscript submitted for publication. [op te vragen]

Betrokkenen

In dit onderzoek werkt Driestar educatief samen met de Protestantse Theologische Universiteit (PThU) en het Onderzoekscentrum Jeugd, Kerk en Cultuur (OJKC). Prof. dr. Marcel Barnard (PThU) is aangewezen als promotor. Als copromotoren zijn dr. Jos de Kock (PThU), prof. dr. Bram de Muynck (lector Christelijk leraarschap) en dr. Gerdien Betram-Troost (VU) betrokken.