Waarom leren met een markeerstift niet werkt Geplaatst op 29 oktober 2018 Door Dieke van Duijn, student pabo

Tentamens. Tijd om de markeerstift weer uit de stoffigste la van je bureau tevoorschijn te toveren. Tijd om grote artikelen in beknopte vorm weer te geven. Je herkent deze manieren van leren vast. Enige tijd geleden kwam ik tot een schokkende ontdekking. Deze leerstrategieën blijken namelijk niet goed te werken. Waarom niet? En wat werkt dan wel?

Uit onderzoek van Dunlosky, Rawson, Marsch, Nathan en Willingham (2013) blijkt dat de resultaten van studenten die artikelen markeren niet verschillen van studenten die deze artikelen enkel lezen. Dat komt door het isolatie-effect. Als je de woorden appel, banaan, koe en aardbei bij elkaar zet, valt ‘koe’ direct op. Bij markeren gebeurt eigenlijk hetzelfde. Het probleem is dat deze manier alleen helpt wanneer je enkel de noodzakelijke informatie markeert. Het komt echter vaak voor dat óf het hele artikel geel ziet van de markeringen óf dat je juist de gele woorden/zinnen moet zoeken. Weg effect.

Geen aanrader

Mijn hele schooltijd moest ik oefenen, oefenen en nog eens oefenen met het maken van goede samenvattingen. Kunnen samenvatten zou onmisbaar zijn  in het hoger onderwijs.  Dit is dus niet zo. Het eventuele positieve effect hiervan hangt sterk af van de kwaliteit van de samenvatting.  Daarbij komt dat leren samenvatten erg veel tijd en energie kost. Gezien deze combinatie vind ik deze leerstrategie geen aanrader meer. Zijn er niet veel effectievere en makkelijkere strategieën om je tentamens te leren?

Wat werkt?

Ja, die zijn er. Onderstaande strategieën zijn handig voor jezelf, maar je kunt ze ook als leerkracht goed inzetten om leerlingen te begeleiden in het leerproces. Door deze strategieën vanaf jonge leeftijd aan te bieden, zullen ze ook later sneller gebruikt worden.
  1. Self-testing: toets jezelf tijdens het leerproces op je kennis. Hiermee haal je eerder geleerde stof op uit het geheugen. Dit is ook makkelijk in te zetten als leerkracht, door de leerlingen tussendoor steeds korte ‘toetsjes’ te geven. Een voorbeeld hiervan zijn flash cards. Belangrijk is wel dat bij deze strategie niets of weinig op het spel moet staan, dus geen cijfers of beloningen.
  2. Spacing: verspreid het leren over verschillende momenten. Ja, deze strategie is heel cliché. Maar het helpt wel! Ook in de klas is dit makkelijk toe te passen. Elke dag even tien minuten met d’s en t’s oefenen. Hoe meer je de herhalingen van de stof spreidt, des te langer onthouden de leerlingen deze stof.
  3. Self-explanation: leg (nieuwe) stof hardop aan jezelf of anderen uit. Als leerkracht kan dit door bijvoorbeeld leerlingen hardop aan elkaar een bepaald begrip uit te leggen. Leerlingen begrijpen de stof dan beter, omdat ze de nieuwe stof toetsen aan hun voorkennis en verbanden leggen die niet letterlijk in de stof staan.
Hopelijk kan jij hier je voordeel mee doen. Verander jouw manier van leren en dat van anderen!

Meer informatie?
Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). Improving students’ learning with effective learning techniques: Promising directions from cognitive and educational psychology. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4-58.