Kinderen krijg je in beweging met goed opgeleide leerkrachten bewegingsonderwijs Geplaatst op 18 maart 2019 Door G. (Geerten) Zwemer

Uit onderzoek blijkt dat bewegingsonderwijs een unieke educatieve bijdrage kan leveren aan de fysieke, cognitieve, emotionele en sociale ontwikkeling van kinderen. Daarom is het belangrijk dat we bewegingsonderwijs goed inzetten! Goed geschoolde leerkrachten spelen daarin een cruciale rol.

Johan is al 25 jaar leerkracht. Hij geeft twee keer in de week gym aan zijn eigen klas. Elke middag bedenkt hij tijdens het lopen naar de gymzaal wat hij zal gaan doen. Vaak is dat een balspel. Van de twaalf leerlijnen bij bewegingsonderwijs heeft hij geen weet.

Monique is net afgestudeerd. Ze heeft geen bevoegdheid, maar geeft wel de gymles aan haar eigen klas. Ze vindt het waardevol om haar klas in een vrijere situatie te zien en weet wat de waarde is van bewegen voor kinderen. Helaas voelt Monique zich niet competent om het vak te geven. Op de laatste teamvergadering is gesproken om in het kader van werkdrukverlichting een vakleerkracht te gaan zoeken. Deze ALO-opgeleide leerkracht kan dan gym geven aan de gehele school. Monique heeft aangegeven dat het haar leuk lijkt om gym te geven aan meerdere klassen. Dat ze hiervoor een opleiding moet volgen vindt ze geen probleem, het geeft perspectief om zich binnen de school te ontwikkelen op het gebied van bewegen.

Goed geschoolde leerkrachten bewegingsonderwijs

De basisschoolleeftijd is bij uitstek geschikt om de bewegingsbekwaamheid en de positieve houding van leerlingen ten aanzien van bewegen te vergroten en te behouden. Door de leerlingen kennis te laten maken met divers bewegingsonderwijs wordt nagestreefd dat kinderen hun leven lang met plezier blijven bewegen.
Een leraar die geschoold is op het gebied van bewegingsonderwijs speelt hierbij een cruciale rol. Uit onderzoek blijkt dat:
  • de kwaliteit van de lessen bewegingsonderwijs van een goed geschoolde leerkrachten hoger is;
  • leerlingen die les krijgen van een goed geschoolde leerkracht beter scoren op verschillende beweegtoetsen ;
  • goedgeschoolde leerkrachten meer oog hebben voor leerlingen met een motorische beperking.
Helaas worstelen veel basisscholen met de personele bezetting rond de gymlessen. Dit leidt tot allerlei scenario’s; soms ongewenst zoals bij Johan, en soms in strijd met de wet zoals bij Monique.

Wanneer bevoegd?

Sinds 2005 is de bevoegdheid om bewegingsonderwijs in het basisonderwijs te geven slechts op twee manieren te verkrijgen:
  1. De leergang vakbekwaamheid bewegingsonderwijs is een post-hbo-opleiding die tijdens/na de pabo gevolgd kan worden. Deze leerkrachten worden vakspecialisten genoemd. De pedagogische en didactische vaardigheden die tijdens de pabo zijn aangeleerd worden tijdens deze opleiding verbreed voor het bewegingsonderwijs en aangevuld met vakinhoudelijke kennis die essentieel is om als vakspecialist aan de slag te kunnen.
  2. De ALO is een vierjarige hbo-opleiding die opleidt tot eerstegraads leerkracht bewegingsonderwijs. Deze leerkrachten worden vakleerkrachten genoemd. Een leerkracht die de ALO heeft gedaan heeft in vier jaar tijd geleerd om zo goed mogelijk bewegingsonderwijs te geven aan groepen met een gevarieerde leeftijd van 4 tot ca. 18 jaar. De meeste ALO’s zijn sterk gericht op het voortgezet onderwijs.
 
Uit een onderzoek dat ik in 2017 heb gedaan bleek dat beginnende vakspecialisten zich competenter voelen in hun werk in de gymzaal dan beginnende vakleerkrachten. De vakspecialisten gaven in dit onderzoek aan dat zij naast de lessen bewegingsonderwijs vaak ook nog les geven aan een eigen klas op de basisschool. Ze zijn vaker op de school aanwezig, komen de leerlingen van de school ook in een andere context tegen en zijn betrokken bij vergaderingen. Doordat deze leerkracht meer aan de school verbonden is heeft deze ook meer gevoel bij de missie en visie van de school.

Bijdrage aan beweegbeleid

De laatste jaren ontstaat er een ontwikkeling om bewegen niet alleen maar in de gymzaal te laten plaatsvinden. Zo wordt de didactiek ook bij andere vakken actiever (veel zitten werkt namelijk contraproductief), er worden energizers ingezet en in de pauze en na schooltijd worden ook vaak beweegmomenten gecreƫerd. De vakspecialist kan naast het geven van kwalitatief hoogwaardige gymlessen voor de hele school een belangrijke bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het beweegbeleid.
 
In de praktijk blijkt regelmatig dat schoolbesturen ernaar streven om alle leerkrachten een bevoegdheid te laten behalen. Dit gebeurt om organisatorische redenen. De leergang is echter opgezet om de kwaliteit van de lessen bewegingsonderwijs te verhogen, waarbij het belangrijk is dat de leergang gevolgd wordt door leerkrachten met affiniteit voor het vak, die een sleutelrol willen vervullen op hun eigen school. Ons ideaal is dat de gymlessen op de basisschool worden gegeven door een leerkracht die meerdere klassen lesgeeft en door deze ervaring met recht een specialist genoemd kan worden.

Met ingang van 2019 is het mogelijk om de leergang te volgen met subsidie. Studie- en reiskosten worden dan vergoed. Driestar hogeschool heeft jarenlange ervaring met het aanbieden van de leergang en we denken dan ook graag mee bij het aanbieden van maatwerktrajecten en een incompanytraject voor het halen van de bevoegdheid middels de post-hbo-opleiding bewegingsonderwijs. Kijk voor meer informatie op onze website of neem contact op met Geerten Zwemer.