E = mc2 Geplaatst op 12 april 2018 Door Martin Donk

De relativiteitstheorie, drie dimensies, de tijdparadox en zwarte gaten. Onderwerpen die je op een bèta-opleiding wellicht zal tegenkomen, maar geen onderdeel van de kerndoelen van het basisonderwijs. Toch kwamen deze onderwerpen ter sprake in mijn les voor dertig leerlingen van groep 8 in het pittoreske Nieuw-Lekkerland.

Voor de pauze is het vaste kost om even uit een literair pareltje te lezen. Deze dag ligt het boek open bij het eerste hoofdstuk van Kruistocht in Spijkerbroek. De hoofdpersoon, Dolf, staat op het punt om naar een andere tijd geflitst te worden. Op het moment dat hij in de tijdmachine stapt, stopt het verhaal even.
 
De leerlingen mogen gaan staan en ze denken na over een plaats en tijd waar zij naartoe geflitst willen worden. De antwoorden variëren van: ‘’Ik zou wel naar de Middeleeuwen willen ‘’ tot ‘’Twee weken terug om mijn Cito beter te maken’’.
 
Maar dan krijg ik de vraag: ‘’Dat kan toch helemaal niet, teruggaan in de tijd?’’. In plaats van direct op de vraag in te gaan, kaats ik de bal terug. ‘’Wie denkt nog meer dat het niet kan?’’ Vrijwel alle vingers gaan de lucht in. ‘’En wie denkt dat het wel zou kunnen? En jawel, ergens achterin zie ik langzaam een twijfelende vinger omhoog komen. Benieuwd naar zijn verklaring vraag ik door. De leerling blijkt er al een keer zelf onderzoek naar gedaan te hebben en hij deelt zijn bevindingen met de klas.
 
Hij begint een relaas over dat het reizen door de tijd technisch gezien via de relativiteitstheorie wel kan, maar dat we dan in de knel komen met de tijdparadox. Ik knik instemmend - geen idee waar hij het over heeft. Subtiel vraag ik of hij het kan uitleggen aan de klas. En dat doet hij.
 
Veel kinderen weten wel dat deze leerling enige kennis bezit, maar dit blijkt toch een plank te hoog. Maar: in dat kleine voorleesmoment zijn we toch maar even bezig geweest met natuurkundige en filosofische vraagstukken die anders nooit in het lesprogramma waren beland.
 
En dat in een dorp waar de tijd soms stil lijkt te staan.