ZIEN! op zml-scholen

De inspectie vraagt van alle scholen om het sociaal-emotioneel functioneren van leerlingen systematisch en objectief te volgen. Ook op ZML-scholen kan ZIEN! daarvoor ingezet worden. Verschillende scholen werken inmiddels naar tevredenheid met ZIEN!.

Er zijn verschillende punten die zml-scholen die met ZIEN! te gaan werken erg aanspreken.

  • Er is veel aandacht voor betrokkenheid en welbevinden. Dat dit ook wordt bevraagd is onderscheidend ten opzichte van de meeste andere systemen, die vaak alleen sociale competenties bevragen.
  • De dingen je observeert, zijn door de leerkracht te beïnvloeden. Dat maakt het functioneel om ermee aan de slag te gaan.
  • Het instrument is niet alleen een handreiking voor signalering, maar helpt ook bij de analyse. Aan welke doelen zou je kunnen werken? Hoe kun je daarbij gebruik maken van de sterke kanten van een groep en/of leerling?
  • Bij de handelingsdoelen staan concrete suggesties hoe je er als leerkracht aan kunt werken.
  • Op groepsniveau zijn er verwijzingen naar de methode STIP die speciaal ontwikkeld is voor het zml en vso. Ook zijn er verwijzingen naar een heel aantal andere methoden.

Visie

Veel zml-scholen worden enthousiast door de visie achter ZIEN!. Het gaan hanteren van een gezamenlijk denkkader en taalgebruik als het gaat om sociaal-emotioneel functioneren, spreekt hen aan. Het zorgt bovendien voor oplossingsgerichte en handelingsgerichte gesprekken. Dat betekent: niet blijven hangen in het praten over problemen. Juist zoeken naar vaardigheden die de groep of leerling meer moet leren of toepassen is zo belangrijk. Dan voelt en gedraagt de leerling zich competent, en dat gun je iedere leerling.

Normering

ZIEN! is in eerste instantie ontwikkeld voor het regulier basisonderwijs en het sbo. De normering is gebaseerd op deze twee schooltypen. Dat kun je als een nadeel ervaren. Echter, ouders en andere volwassenen vergelijken een leerling ook met ‘het gemiddelde kind’. Dat breng je met ZIEN! in kaart. Vervolgens beslis je zelf hoe je deze scores interpreteert voor deze leerling.

Ontwikkelingsniveau

De vijf vaardigheden die in kaart worden gebracht, mogen verwacht worden bij een leerling met een ontwikkelingsniveau vanaf vier jaar. Dat halen relatief veel leerlingen op het ZML niet. Dat betekent dat het niet direct een probleem hoeft te zijn als de leerling een bepaalde vaardigheid minder laat zien. Aan de andere kant is het heel zinvol om in kaart te brengen wat een leerling wél laat zien. Ook een kind met een ontwikkelingsniveau van 2,5 jaar en een kalenderleeftijd die veel hoger ligt, kan moeilijk verstaanbaar gedrag laten zien. Het heeft bijvoorbeeld veel conflicten op het plein. Het is dan relevant om te weten waar dat precies door komt: heeft de leerling weinig impulsbeheersing? Of laat hij weinig flexibiliteit zien? Of … Dat geeft richting voor het handelen. Het ontwikkelingsniveau bepaalt vervolgens welke doelen en aanpak geschikt zijn.

STIP

Een veelgebruikte methode voor sociaal-emotionele ontwikkeling op het zml/vso-onderwijs is STIP. Deze methode is speciaal ontwikkeld voor het zml en vso. In ZIEN! zijn verwijzingen opgenomen naar deze methode. Dat houdt in dat je voor elke ZIEN!-vaardigheid kunt zien met welke lessen van de methode je aan deze vaardigheid werkt. Zo wordt handelen een logische vervolgstap op signaleren, en kun je aan de slag met lessen die bij het vaardigheidsniveau van de leerlingen aansluiten.

Leerlijn

Op het ZML is het belangrijk dat bij een score op een bepaalde ZIEN!-dimensie bepaald kan worden op welk niveau de leerling functioneert met betrekking tot die dimensie. Wat kun je van de leerling verwachten, en wat is een logische vervolgstap? Wellicht werk je ook met de ZML-leerlijnen van de CED-groep. De leerlijnen in dit pakket die gerelateerd zijn aan sociaal-emotionele vaardigheden, zijn ook uitgewerkt per ZIEN!-dimensie. Zo kun je eenvoudig voor elke leerling zien op welk niveau de leerling functioneert, en op welk niveau je bijvoorbeeld lessen uit de sova-methode aan kunt bieden. Je vindt dit overzicht van leerdoelen gekoppeld aan de dimensies onder de handelingssuggesties in ZIEN!. Daarnaast is het overzicht te downloaden onder de knop ‘Informatief’ in ZIEN!.