Vijf tips in de begeleiding van niet-Nederlandse kinderen in de klas Geplaatst op 3 december 2018

Een niet-Nederlands kind in je klas kan voor je gevoel soms lastig zijn. Want hoe begeleid je deze kinderen als ze de Nederlandse taal niet of onvoldoende spreken? Op basis van het onderzoek naar werkzame factoren in de begeleiding van vluchtelingenkinderen in het basisonderwijs, geven we je vijf belangrijke conclusies.

 
Neem bijvoorbeeld Maryam. Ze is tien jaar en komt uit Syrië. Ze woont nu drie jaar in Nederland. In het eerste jaar zat ze in een schakelklas. Daar zat ze in een klas met allemaal andere niet-Nederlandse kinderen. Soms was dat fijn, maar niet altijd. De taal was zo lastig, maar gelukkig waren er ook kinderen met wie ze in haar eigen taal kon spreken. Nu zit ze op een basisschool. Gelukkig kent ze al veel woorden uit het Nederlands goed en kan ze de meester goed verstaan. Toch begrijpt ze nog niet alles. Vooral bij de leerstof en het maken van het huiswerk loopt ze hier tegenaan. Gelukkig helpen haar familieleden door de lesstof te vertalen naar het arabisch zodat Maryam het steeds beter gaat begrijpen en ook beter mee kan komen op de basisschool.

Hierboven staat een prachtig praktijk voorbeeld beschreven van hoe een school omgaat met de taalbarrière bij kinderen die een andere taal spreken. Door de huidige vluchtelingenstroom, komt het op Nederlandse basisscholen vaker voor dat vluchtelingenkinderen op de reguliere basisschool terechtkomen. Dat brengt veranderingen mee voor het kind zelf, de leerkracht en voor de klasgenoten.

Vijf belangrijke conclusies

De afgelopen tijd heeft Lydia Visser-Lammers onderzoek gedaan naar wat werkzame factoren zijn in de begeleiding van vluchtelingenkinderen in het basisonderwijs. Het onderzoek is uitgevoerd met behulp van leerkrachten uit het basisonderwijs die dagelijks met vluchtelingenkinderen werken. Met hen is in kaart gebracht welke factoren werkzaam zijn.
Er zijn vijf tips op basis van dit onderzoek die jij direct kunt inzetten in jouw klas!
  • Probeer meer aandacht te besteden aan de moedertaal van het vluchtelingenkind, zeker wanneer de leerling nog ongeletterd is in de moedertaal. Het voorbeeld van Maryam is daar heel treffend bij. Het spreken van de eigen taal is geen struikelblok. De moedertaal is belangrijk voor het ontstaan van mentale dwarsverbanden en voor de taal- en intellectuele ontwikkeling. Het flexibel kunnen schakelen tussen talen wordt gezien als de ultieme vorm van taalbeheersing. Het is dan ook belangrijk dat een leerkracht zich hier bewust van is en zich niet enkel richt op het leren van de Nederlandse taal.
  • Zie het verschil tussen de Nederlandse cultuur en de cultuur van het vluchtelingenkind als een kans voor verbinding in plaats van een handicap die overwonnen moet worden. Pas op voor de stereotypering van een cultuur. Het is mooi als de leerling uit zijn eigen cultuur iets mag laten zien of meenemen. Dit zorgt voor verbinding. Als leerkracht kun je dus ook vragen hoe de leerling bepaalde dingen gewend was in het land van herkomst. Denk aan eten, spelletjes, feestdagen enz.
  • Leerkrachten hoeven niet terug te schrikken voor het bespreken van (traumatische) ervaringen van een vluchtelingenkind. Het bespreken van positieve ervaringen uit het land van herkomst kan juist leiden tot het vergroten van de veerkracht van het vluchtelingenkind. Je kunt hierbij de volgende vragen stellen: hoe zag jouw huis er uit, hoe heetten je vriendinnetjes en wat was je lievelingseten. Als je merkt dat een kind worstelt met traumatische ervaringen kun je hierover doorspreken. Mits het kind hiervoor ruimte geeft. Wees daarbij wel alert op dat er geen beerput opengetrokken wordt van onverwerkte ervaringen, waar je als leerkracht op dat moment niet de juiste begeleiding bij kunt geven. Het bieden van nabijheid, veiligheid en structuur zijn belangrijk.
  • Bij de begeleiding van een vluchtelingenkind is een holistische aanpak van grote waarde. Hierbij wordt niet enkel op het kind gefocust, maar juist ook op zijn (brede) omgeving. Dit betekent bijvoorbeeld dat ouders van Nederlandse klasgenoten het vluchtelingenkind bewust bij hen thuis laten spelen. Ook kunnen er moeders extra leesbegeleiding geven aan deze leerlingen. Ten slotte nog een mooi voorbeeld: op een school waren eens kinderen die speelgoed inzamelden voor hun nieuwe klasgenoot. Ze voelden zo met hem mee. Hij was namelijk gevlucht en had al zijn speelgoed achter moeten laten.
 
Op onze website is meer informatie te vinden over ons cursus aanbod rondom onderwijs aan nieuwkomers.  Voor vragen kun je contact opnemen met orthopedagoog Lydia Visser.

Meer nieuws

    • Waardenvorming moet antwoord zijn op beeldcultuur

      Wat we ook van de huidige cultuur vinden, we moeten onze jongeren leren om daarmee wijs en bewust om te gaan. Dat schrijft Sjaak Jacobse, onderwijsadviseur Mediawijsheid, in het Reformatorisch Dagblad.

    • Kijk het debat tussen Kees van der Staaij en Thierry Baudet live mee!

      Vuurwerk tijdens deze eerste ‘Nacht van Gouda’! We verwachten een spetterend debat tussen twee vooraanstaande politici: Thierry Baudet, fractievoorzitter van Forum voor Democratie, en Kees van der Staaij, fractievoorzitter van de SGP. Kijk live mee via de livestream.

    • Breng het vak Engels op een hoger plan met de cursus coördinator Engels

      Er gaat weer een nieuwe cursus coördinator Engels van start! Tijdens vier cursus- en twee terugkomavonden adviseren onze onderwijsadviseurs je over de positie van Engels op jouw school. Misschien is jouw school al goed bezig. Misschien gebeurt er nog weinig. Deze kleinschalige cursus heeft oog en advies voor beide scholen.

    • ZIEN!vo goedgekeurd voor monitoring sociale veiligheid

      Scholen voor voortgezet onderwijs mogen vanaf het huidige schooljaar (2018-2019) de leerlingvragenlijst van ZIEN!vo gebruiken als monitoringsinstrument voor sociale veiligheid. De inspectie heeft daar toestemming voor gegeven. Dat is goed nieuws voor scholen die de lijst al gebruiken, en voor scholen die op zoek zijn naar een kwalitatief goede vragenlijst!

    • Week van de mediatheek: 'De tabernakel is schitterend illustratiemateriaal'

      De mediatheek van Driestar hogeschool is er voor studenten, maar ook voor leerkrachten in het werkveld. Marieke Nieuwenhuis, leerkracht op de Graaf Jan van Nassauschool: “De materialen uit de mediatheek zijn ondersteunend voor mijn lessen. De kinderen tonen hierdoor meer interesse in het verhaal!”