Vijf tips in de begeleiding van niet-Nederlandse kinderen in de klas 3 december 2018

Een niet-Nederlands kind in je klas kan voor je gevoel soms lastig zijn. Want hoe begeleid je deze kinderen als ze de Nederlandse taal niet of onvoldoende spreken? Op basis van het onderzoek naar werkzame factoren in de begeleiding van vluchtelingenkinderen in het basisonderwijs, geven we je vijf belangrijke conclusies.

 
Neem bijvoorbeeld Maryam. Ze is tien jaar en komt uit Syrië. Ze woont nu drie jaar in Nederland. In het eerste jaar zat ze in een schakelklas. Daar zat ze in een klas met allemaal andere niet-Nederlandse kinderen. Soms was dat fijn, maar niet altijd. De taal was zo lastig, maar gelukkig waren er ook kinderen met wie ze in haar eigen taal kon spreken. Nu zit ze op een basisschool. Gelukkig kent ze al veel woorden uit het Nederlands goed en kan ze de meester goed verstaan. Toch begrijpt ze nog niet alles. Vooral bij de leerstof en het maken van het huiswerk loopt ze hier tegenaan. Gelukkig helpen haar familieleden door de lesstof te vertalen naar het arabisch zodat Maryam het steeds beter gaat begrijpen en ook beter mee kan komen op de basisschool.

Hierboven staat een prachtig praktijk voorbeeld beschreven van hoe een school omgaat met de taalbarrière bij kinderen die een andere taal spreken. Door de huidige vluchtelingenstroom, komt het op Nederlandse basisscholen vaker voor dat vluchtelingenkinderen op de reguliere basisschool terechtkomen. Dat brengt veranderingen mee voor het kind zelf, de leerkracht en voor de klasgenoten.

Vijf belangrijke conclusies

De afgelopen tijd heeft Lydia Visser-Lammers onderzoek gedaan naar wat werkzame factoren zijn in de begeleiding van vluchtelingenkinderen in het basisonderwijs. Het onderzoek is uitgevoerd met behulp van leerkrachten uit het basisonderwijs die dagelijks met vluchtelingenkinderen werken. Met hen is in kaart gebracht welke factoren werkzaam zijn.
Er zijn vijf tips op basis van dit onderzoek die jij direct kunt inzetten in jouw klas!
  • Probeer meer aandacht te besteden aan de moedertaal van het vluchtelingenkind, zeker wanneer de leerling nog ongeletterd is in de moedertaal. Het voorbeeld van Maryam is daar heel treffend bij. Het spreken van de eigen taal is geen struikelblok. De moedertaal is belangrijk voor het ontstaan van mentale dwarsverbanden en voor de taal- en intellectuele ontwikkeling. Het flexibel kunnen schakelen tussen talen wordt gezien als de ultieme vorm van taalbeheersing. Het is dan ook belangrijk dat een leerkracht zich hier bewust van is en zich niet enkel richt op het leren van de Nederlandse taal.
  • Zie het verschil tussen de Nederlandse cultuur en de cultuur van het vluchtelingenkind als een kans voor verbinding in plaats van een handicap die overwonnen moet worden. Pas op voor de stereotypering van een cultuur. Het is mooi als de leerling uit zijn eigen cultuur iets mag laten zien of meenemen. Dit zorgt voor verbinding. Als leerkracht kun je dus ook vragen hoe de leerling bepaalde dingen gewend was in het land van herkomst. Denk aan eten, spelletjes, feestdagen enz.
  • Leerkrachten hoeven niet terug te schrikken voor het bespreken van (traumatische) ervaringen van een vluchtelingenkind. Het bespreken van positieve ervaringen uit het land van herkomst kan juist leiden tot het vergroten van de veerkracht van het vluchtelingenkind. Je kunt hierbij de volgende vragen stellen: hoe zag jouw huis er uit, hoe heetten je vriendinnetjes en wat was je lievelingseten. Als je merkt dat een kind worstelt met traumatische ervaringen kun je hierover doorspreken. Mits het kind hiervoor ruimte geeft. Wees daarbij wel alert op dat er geen beerput opengetrokken wordt van onverwerkte ervaringen, waar je als leerkracht op dat moment niet de juiste begeleiding bij kunt geven. Het bieden van nabijheid, veiligheid en structuur zijn belangrijk.
  • Bij de begeleiding van een vluchtelingenkind is een holistische aanpak van grote waarde. Hierbij wordt niet enkel op het kind gefocust, maar juist ook op zijn (brede) omgeving. Dit betekent bijvoorbeeld dat ouders van Nederlandse klasgenoten het vluchtelingenkind bewust bij hen thuis laten spelen. Ook kunnen er moeders extra leesbegeleiding geven aan deze leerlingen. Ten slotte nog een mooi voorbeeld: op een school waren eens kinderen die speelgoed inzamelden voor hun nieuwe klasgenoot. Ze voelden zo met hem mee. Hij was namelijk gevlucht en had al zijn speelgoed achter moeten laten.
 
Op onze website is meer informatie te vinden over ons cursus aanbod rondom onderwijs aan nieuwkomers.  Voor vragen kun je contact opnemen met orthopedagoog Lydia Visser.

Meer nieuws

    • Buiten schilderen

      Wist je dat verftubes hebben gezorgd voor een kentering in de kunstgeschiedenis? Niet alleen die tubes uiteraard, maar de uitvinding daarvan heeft wel een belangrijke rol gespeeld.

    • Uitslag Studiekeuze123 - 81% (zeer) tevreden!

      Ruim de helft van de eerstejaars studenten krijgt spijt van zijn studiekeuze. Met Studiekeuze123.nl neemt het hoger onderwijs actie om te zorgen voor betrouwbare en objectieve informatie. De uitslagen voor dit jaar zijn weer bekend.

    • Cadeautip voor leerlingen 10-14 jaar en ouder

      Op zoek naar een boekje om aan de leerlingen van jouw school mee te geven, bijvoorbeeld als cadeau voor het examen of voor het afscheid van groep 8? Denk eens aan het boek "Waarom ben jij gereformeerd? De geloofsbelijdenis voor tieners." Het boek legt in eenvoudige taal belangrijke delen van de Nederlandse Geloofdsbelijdenis uit.

    • Voorwaarden inzet BOUW! ONL, op zorgniveau 3

      BOUW! is een uniek computergestuurd interventieprogramma waarmee leesproblemen bij risicoleerlingen in groep 2 t/m 4 kunnen worden voorkomen.

    • NIEUW - Prentenboek Stijn blust de brand

      Stijn wil graag filmpjes kijken op de tablet, maar mama vindt dat nu niet goed. Boos gaat hij naar buiten: saai! Dan is daar Isa, die een leuk plan heeft…